Treść orzeczenia XIV C 400/21 - Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Bydgoszczy

XIV C 400/21 - wyrok, postanowienie, uzasadnienie Sąd Rejonowy w Bydgoszczy z 2022-06-15

Sygn. akt XIV C 400/21

WYROK

(zaoczny w stosunku do pozwanego T. K. (1))

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 czerwca 2022 r.

Sąd Rejonowy w Bydgoszczy XIV Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia SR Agata Anna Borucka
Protokolant:	sekretarz sądowy Zuzanna Niedbalska

po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2022 r. w Bydgoszczy

na rozprawie

sprawy z powództwa J. R.

przeciwko T. K. (1), M. Z., A. P., A. S., O. K.

o zapłatę

1. zasądza od pozwanego T. K. (1) na rzecz powoda J. R. kwotę 9.277,96 zł (dziewięć tysięcy dwieście siedemdziesiąt siedem złotych 96/100) z tym, że od:

: kwoty 4000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty;
: kwoty 4000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty;
: kwoty 1.277,96 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 stycznia 2021 r.

2. w pozostałej części powództwo w zakresie żądania głównego jak i odsetek wobec ww. oddala;

3. oddala powództwo w stosunku do pozwanych: M. Z., A. P., A. S. i O. K.;

4. zasądza od pozwanego T. K. (1) na rzecz powoda J. R. kwotę 467,17 zł (czterysta sześćdziesiąt siedem złotych 17/100) tytułem zwrotu kosztów procesu;

5. zasądza od powoda J. R. na rzecz pozwanego M. Z. kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset sześć złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu;

6. zasądza od powoda J. R. na rzecz pozwanej O. K. kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset sześć złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu;

7. wyrokowi w pkt 1 i 4 nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

Sędzia SR Agata Anna Borucka

Sygn. akt XIV C 400/21

UZASADNIENIE

ŻĄDANIA STRON:

Powód J. R. wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanych A. P., M. Z., A. S., O. K. i T. K. (1) solidarnie łącznej kwoty 23.358,67 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot i dat wymienionych w pozwie. Swoje roszczenie wywodząc z umowy najmu domu jednorodzinnego płożonego przy ul. (...) w B. (vide pozew k. 3-7).

Pozwany A. P. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Zdaniem pozwanego w sposób skuteczny wypowiedział on powodowi umowę najmu lokalu a do czasu jej wypowiedzenia regularnie uiszczał opłaty związane z najmem lokalu przy ul. (...) w B. zgodnie z postanowieniami umowy (vide odp. na pozew k. 77-81).

Pozwany M. Z. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Zdaniem pozwanego powód nie udowodnił wysokości dochodzonej pozwem należności, ponadto podkreślił, że umowa wobec niego wygasła z upływem grudnia 2020 r. wskutek jej skutecznego wypowiedzenia (vide odp. na pozew k. 88-94).

Pozwane A. S. i O. K. wniosły o oddalenie powództwa kwestionując żądanie pozwu (vide odp. na pozew k. 70, 122-123)

Pozwany T. K. (1) złożył wniosek o przywrócenie terminu odpowiedzi na pozew z uwagi na fakt przebywania na obowiązkowej kwarantannie (vide pismo k. 135).

Postanowieniem z dnia 10 maja 2021 r. pozwanemu przywrócono termin do złożenia odpowiedzi na pozew (k. 142) Powyższe postanowienie pozwany odebrał w dniu 07.06.2021 r. jednak odpowiedzi na pozew nie złożył.

W toku postępowania strony pozostawały konsekwentnie przy swoich stanowiskach.

Dodatkowo pozwana O. K. po udzieleniu pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi będącemu radcą prawnym pismem z dnia 22.09.2021 r. wniosła o oddalenie powództwa oraz wniosła o rozwiązanie umowy najmu z dniem 8 grudnia 2020 r. powołując się jednocześnie na naruszenie przepisu art. 357

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 4 sierpnia 2020 r. pomiędzy powodem: J. R. a pozwanymi: T. K. (1), M. Z., A. P., A. S. i O. K. doszło do zawarcia umowy najmu domu jednorodzinnego położonego przy ul. (...).

Powód J. R. był właścicielem nieruchomości położonej przy ul. (...).

W przedmiotowej nieruchomości T. K. (1) miał prowadzić placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i w podeszłym wieku, zaś pozwani: M. Z., A. P., A. S. i O. K. umieścili w ww. placówce swoich najbliższych.

Zgodnie z § 4 umowy najemcy zobowiązani byli uiszczać wynajmującemu miesięcznie czynsz którego wysokość strony ustaliły na kwotę 4.000 zł, z tym zastrzeżeniem, że najemcy określeni w pkt 3-6 czyli M. Z., A. P., A. S. i O. K. mieli rozliczać czynsz z najemcą T. K. (1), a ten finalnie z wynajmującym J. R.. Kwota czynszu miała obciążać najemców solidarnie.

Czynsz miał być płatny do dnia 25 każdego miesiąca.

Niezależnie od czynszu najmu najemcy obowiązani byli do zapłaty na rzecz wynajmującego opłat eksploatacyjnych związanych z opłatami za energię elektryczną, opłatami za dostarczanie wody, ciepła, wywóz nieczystości, przegląd kominiarski, przegląd pieca grzewczego, z tym zastrzeżeniem, że ww. opłaty w sposób bezpośredni obciążają najemcę określonego w pkt 2 tj. T. K. (1). T. K. (1) miał zawrzeć odrębne umowy na dostawę mediów.

Tytułem zabezpieczenia roszczeń wynajmującego mogących wyniknąć z umowy w szczególności zabezpieczenia czynszu najemcy wpłacili wynajmującemu kaucję w wysokości 4.000 zł.

D. ód: umowa najmu z dnia 4 sierpnia 2020 r. k. 12-16, zeznania powoda k. 178v-180,356,356v, zeznania pozwanych: M. Z. k. 180-180v, 357v, A. P. k. 180v-181,356v-357, A. S. k. 181,356v, O. K. k. 181-181v, 357.

Na nazwisko powoda wystawiona została faktura VAT opiewająca na kwotę 1.277,96 zł dotycząca poniesionych opłat za zużycie paliwa gazowego w nieruchomości przy u. (...) z terminem płatności przypadającym na 29.12.2020 r.

D. ód: faktura VAT k.38

Pozwany A. P. dokonał następujących wpłat tytułem czynszu najmu na rzecz T. K. (1):

: 4.000 zł za miesiąc sierpień 2020 r;
: 4.000 zł za miesiąc wrzesień 2020 r.;
: 3.883,00 zł za miesiąc październik 2020 r.;
: 3.916,00 zł za miesiąc listopad 2020 r.;
: 3.915,00 zł za miesiąc grudzień 2020 r.

D. ód: potwierdzenia wpłat k. 282- 286

Pozwana A. S. dokonała następujących wpłat tytułem czynszu najmu na rzecz T. K. (1):

: 4.100 zł za miesiąc sierpień 2020 r;
: 4.100 zł za miesiąc wrzesień 2020 r.;
: 4.000 zł za miesiąc październik 2020 r.;
: 4.000 zł za miesiąc listopad 2020 r.;

D. ód: potwierdzenia wpłat k. 289-292

W dniu 4 listopada 2020 r. zmarła matka A. Z. W..

D. ód: akt USC k. 75

Pozwana O. K. dokonała następujących wpłat tytułem czynszu najmu na rzecz T. K. (1):

: 1088 zł za miesiąc październik 2020 r.;
: 1000 zł za miesiąc listopad 2020 r.;
: 1088 zł za miesiąc grudzień 2020 r.

D. ód: potwierdzenia wpłat k. 317-319

Pozwany M. Z. dokonał następujących wpłat tytułem czynszu najmu na rzecz T. K. (1):

: 800 zł za miesiąc sierpień 2020 r;
: 800 zł za miesiąc wrzesień 2020 r.;
: 800 zł za miesiąc październik 2020 r.;
: 800 zł za miesiąc listopad 2020 r.;
: 800 zł za miesiąc grudzień 2020 r.

D. ód: umowa podnajmu k. 305 - 307

Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r. (...).3.18.2020. SSz. Wojewoda (...) wstrzymał prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i w podeszłym wieku położonej w B. przy ul. (...), jako prowadzonej bez zezwolenia wojewody przez T. K. (1). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

D. ód: decyzja z dnia 14.12.2020 r. (...).3.18.2020 S.. k. 202-203

W związku z wydaniem decyzji pismem z dnia 21.12.2020 r. pozwani M. Z., A. P., A. S. złożyli pozwanemu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu. Powód odebrał pismo w dniu 28.11.2020 r. Powyższego wypowiedzenia nie złożyła natomiast O. K..

D. ód: pismo wypowiedzenie umowy najmu k. 19-20,

Powód J. R. pismem z dnia 27 stycznia 2021 r. wypowiedział pozwanemu T. K. (1) umowę najmu domu jednorodzinnego przy ul. (...) w B. ze skutkiem natychmiastowym.

D. ód: pismo wypowiedzenie umowy najmu k. 24-25

Podstawy ustale ń

Ustalając stan faktyczny, Sąd oparł się na zgromadzonych w aktach sprawy ww. dokumentach, które nie budziły zastrzeżeń co do ich wiarygodności, nie były kwestionowane przez strony oraz miały kluczowe znaczenie dla sprawy ze względu na podstawę prawną rozstrzygnięcia sporu.

Sąd dopuścił dowód z zeznań świadka M. S. jednakże okoliczności na jakie ww. zeznawał nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Oceniając zeznania stron powoda i pozwanych Sąd doszedł do przekonania, że dowód ten ma charakter subsydiarny. Poza okolicznościami bezspornymi takimi jak zawarcie umowy najmu domu - zeznania stron w dużej mierze zmierzają do potwierdzenia zasadności ich twierdzeń i przerzucenia odpowiedzialności na stronę przeciwną. Strony przedstawiają opisywaną rzeczywistość w taki sposób, jaki wynika z ich podejścia do określonego zagadnienia.

S ąd zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby i nie ma obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, Legalis 44600, oraz wyrok (...) z 21 lipca 2015 r. w sprawie D. przeciwko Turcji (...), Legalis 1378918). Dopuszczalne – a w świetle brzmienia art. 327 (1) § 2 kpc wręcz konieczne - jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa nie pozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które – przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie VI ACa 1651/15, Legalis 1733044). Dlatego też Sąd – stosownie do wymogów art. 327(1) § 2 kpc - sporządził niniejsze uzasadnienie w sposób możliwie zwięzły.

Sąd uznał, że powództwo jest zasadne jedynie częściowo w stosunku do pozwanego T. K. (1), natomiast nie zasługiwało na uwzględnienie wobec pozostałych pozwanych.

Sąd w niniejszej sprawie wydał wyrok zaoczny w stosunku do T. K. (1) z uwagi na zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 339§ 1 i 340 k.p.c. Pozwany odebrał bowiem pismo zawierające pozew wraz z załączonymi pouczeniami natomiast. Wniósł o przywrócenie mu terminu do złożenia odpowiedzi na pozew. Postanowieniem z dnia 10 maja 2021 r. pozwanemu przywrócono termin do złożenia odpowiedzi na pozew (k. 142) Powyższe postanowienie pozwany odebrał w dniu 07.06.2021 r. jednak odpowiedzi na pozew w przepisanym terminie o którym go pouczono nie złożył. Nie podejmował już dalszej korespondencji kierowanej do niego przez Sąd, nie stawił się także na żaden z wyznaczonych terminów rozprawy. W związku z toczącym się postępowaniem karnym wobec ww. Sąd z urzędu na podstawie systemu (...) ustalał status pozwanego. Do dnia wydania wyroku w systemie widniał zapis, że ma on status osoby oczekującej na osadzenie (...), co oznacza, że w dalszym ciągu przebywał on na wolności. Pozwany pouczony w treści art. 136 § 1 k.p.c. nie poinformował Sądu o zmianie miejsca swego zamieszkania czy pobytu.

Zgodnie z treścią art. 339 § 1 k.p.c. jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, Sąd wyda wyrok zaoczny. Zgodnie zaś z § 2 tegoż artykułu, w takim wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o faktach przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Uznanie za prawdziwe twierdzeń pozwu nie uwalnia sądu od oceny zasadności żądania opartego na tych twierdzeniach. W wypadkach uzasadnionych wątpliwości nie można przyjmować za prawdziwe twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych; w takiej sytuacji nie można wydać wyroku, opierają̨c się tylko na tych twierdzeniach i należy przeprowadzić postępowanie dowodowe celem wyjaśnienia powstałych wątpliwości (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z 14 sierpnia 1972 r. w sprawie III CR 153/72, OSNCP 1973, nr 5, poz. 60).

Wyjaśnić w tym miejscu należy jednak, że wydanie wyroku zaocznego nie przesądzało o uwzględnieniu powództwa w całości. Przewidziane bowiem w cytowanym art. 339 § 2 k.p.c. domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Domniemanie to zastępuje zatem jedynie postępowanie dowodowe i to tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości. Z uwagi na to, że działanie przepisu art. 339 § 2 k.p.c. nie rozciąga się na dziedzinę prawa materialnego, obowiązkiem sądu rozpoznającego sprawę w warunkach zaoczności jest rozważenie, czy w świetle przepisów prawa materialnego twierdzenie strony powodowej uzasadniają uwzględnienie żądania.

Ustalając stan faktyczny w sprawie Sąd przeprowadził zatem postępowanie dowodowe i oparł się na dokumentach zaoferowanych przez stronę powodową albowiem dowody te korelowały ze sobą wzajemnie i nie budziły wątpliwości co do ich wiarygodności.

Powód dochodził zapłaty należności wynikających z zawartej pomiędzy nim a pozwanymi umowy najmu domu jednorodzinnego położonego przy ulicy (...) w B..

Zgodnie z zapisem § 4 umowy najemcy zobowiązani byli uiszczać wynajmującemu miesięcznie czynsz którego wysokość strony ustaliły na kwotę 4.000 zł, z tym zastrzeżeniem, że najemcy określeni w pkt 3-6 czyli M. Z., A. P., A. S. i O. K. mieli rozliczać czynsz z najemcą T. K. (1), a ten finalnie z wynajmującym J. R.. Kwota czynszu miała obciążać najemców solidarnie.

Sąd dokonując interpretacji treści umowy musiał mieć na uwadze treść art. 65 k.c. zgodnie z którym oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Przypomnieć, że Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95 (OSNC 1995, Nr 5, poz. 168) przyjął na tle przepisu art. 65 k.c. tzw. kombinowaną metodę wykładni. Wyrazem tego stanowiska są także późniejsze orzeczenia, np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998, Nr 5, poz. 85 i z dnia 20 maja 2004 r., II CK 354/03, nie publ.).

Wspomniana metoda wykładni przyznaje pierwszeństwo - w wypadku oświadczeń woli składanych innej osobie - temu znaczeniu oświadczenia woli, które rzeczywiście nadały mu obie strony w chwili jego złożenia (subiektywny wzorzec wykładni). Podstawą tego pierwszeństwa jest zawarty w art. 65 § 2 k.c. nakaz badania raczej, jaki był zgodny zamiar stron umowy, aniżeli opierania się na dosłownym brzmieniu umowy. To, jak strony, składając oświadczenie woli, rozumiały je można wykazywać zarówno za pomocą dowodu z przesłuchania stron, jak i innych środków dowodowych. Dla ustalenia, jak strony rzeczywiści pojmowały oświadczenie woli w chwili jego złożenia może mieć znaczenie także ich postępowanie po złożeniu oświadczenia, np. sposób wykonania umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1998 r., I PKN 532/97, OSNAPiUS 1999, nr 3. poz. 81). Prowadzeniu wszelkich dowodów w celu ustalenia, jak strony rzeczywiście rozumiały pisemne oświadczenie woli nie stoi na przeszkodzie norma art. 247 k.p.c. Dowody zgłaszane w tym wypadku nie są bowiem skierowane przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu, a jedynie służą jej ustaleniu w drodze wykładni (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 18 września 1951 r., C 112/51, OSN 1952, Nr 3, poz. 70 i z dnia 4 lipca 1975 r., III CRN 160/75 OSPiKA 1977, Nr 1, poz. 6).

Wyrażane niekiedy zapatrywanie, że nie można uznać prawnej doniosłości znaczenia nadanego oświadczeniu woli przez same strony, gdy odbiega ono od jasnego sensu oświadczenia woli wynikającego z reguł językowych nawiązuje do nie mającej oparcia w art. 65 k.c., anachronicznej koncepcji wyrażonej w paremii clara non sunt interpretanda. Najnowsze gruntowne wypowiedzi nauki prawa cywilnego odrzuciły tę koncepcję. Zerwał z nią także Sąd Najwyższy w kilku orzeczeniach wydanych w ostatnich latach (por. wyroki: z dnia 21 listopada 1997 r., I CKN 825/97, OSNC 1998, Nr 5, poz. 81, z dnia 8 czerwca 1999 r., II CKN 379/98, OSNC 2000, Nr 1, poz. 10, z dnia 7 grudnia 2000 r., II CKN 351/00, OSNC 2001, Nr 6, poz. 95, z dnia 30 stycznia 2004 r., I CK 129/03 niepubl., z dnia 25 marca 2004 r., II CK 116/03, niepubl. i z dnia 8 października 2004 r., V CK 670/03, OSNC 2005, Nr 9, poz. 162).

Zacieśnienie wykładni tylko do "niejasnych" postanowień umowy - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 marca 2004 r., II CK 116/03 - miałoby oparcie w art. 65 k.c., gdyby uznawał on za wyłącznie doniosłe takie znaczenie umowy, jakie wynika z reguł językowych. Zgodnie jednak z art. 65 § 2 k.c. w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli się opierać na jej dosłownym brzmieniu. Przepis ten dopuszcza więc taką sytuację, w której właściwy sens umowy ustalony przy zastosowaniu wskazanych w nim dyrektyw będzie odbiegał od jej "jasnego" znaczenia w świetle reguł językowych. Proces interpretacji umów może się zatem zakończyć ze względu na jej "jasny" sens dopiero wtedy, gdy treść umowy jest "jasna" po zastosowaniu kolejnych reguł wykładni. Jeżeli okaże się, że strony różnie rozumiały treść złożonego oświadczenia woli, to za prawnie wiążące - zgodnie z kombinowaną metodą wykładni - należy uznać znaczenie oświadczenia woli ustalone według wzorca obiektywnego. W tej fazie wykładni potrzeba ochrony adresata oświadczenia woli, przemawia za tym, aby było to znaczenie oświadczenia, które jest dostępne adresatowi przy założeniu - jak określa się w doktrynie i judykaturze (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95) - starannych z jego strony zabiegów interpretacyjnych. Na ochronę zasługuje bowiem tylko takie zaufanie adresata do znaczenia oświadczenia woli, które jest wynikiem jego starannych zabiegów interpretacyjnych. Potwierdza to nakaz zawarty w art. 65 § 1 k.c., aby oświadczenia woli tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje. Ustalając powyższe znaczenie oświadczenia woli należy zacząć od sensu wynikającego z reguł językowych, z tym, że przede wszystkim należy uwzględnić zasady, zwroty i zwyczaje językowe używane w środowisku, do którego należą strony, a dopiero potem ogólne reguły językowe. Trzeba jednak przy tym mieć na uwadze nie tylko interpretowany zwrot, ale także jego kontekst. Dlatego nie można przyjąć takiego znaczenia interpretowanego zwrotu, który pozostawałby w sprzeczności z pozostałymi składnikami wypowiedzi. Kłóciłoby się to bowiem z założeniem o racjonalnym działaniu uczestników obrotu prawnego.

Przy wykładni oświadczenia woli należy - poza kontekstem językowym - brać pod uwagę także okoliczności złożenia oświadczenia woli, czyli tzw. kontekst sytuacyjny ( art. 65 § 1 k.c.). Obejmuje on w szczególności przebieg negocjacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., I CKN 815/97, OSNC 1999, Nr 2, poz. 38), dotychczasowe doświadczenie stron (por. wyrok Sąd Najwyższego z dnia 4 lipca 1975 r., III CRN 160/75, OSP 1977, Nr 1, poz. 6), ich status (wyrażający się, np. prowadzeniem działalności gospodarczej).

Niezależnie od tego z art. 65 § 2 k.c. wynika nakaz kierowania się przy wykładni umowy jej celem. Nie jest konieczne, aby był to cel uzgodniony przez strony, wystarczy - przez analogię do art. 491 § 2, art. 492 i 493 k.c. - cel zamierzony przez jedną stronę, który jest wiadomy drugiej. Należy podzielić pogląd, że także na gruncie prawa polskiego, i to nie tylko w zakresie stosunków z udziałem konsumentów ( art. 385 § 2 k.c.), wątpliwości należy tłumaczyć na niekorzyść strony, która zredagowała umowę. Ryzyko wątpliwości wynikających z niejasnych postanowień umowy, nie dających usunąć się w drodze wykładni, powinna bowiem ponieść strona, która zredagowała umowę w tym przypadku powoda J. R.. Dokonana przez Sąd wykładnia umowy najmu w zakresie postanowień zawartych w § 4 nie odpowiada powyższym wymaganiom.

Z treści ww. zapisu nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, czy każdy z najemców obowiązany jest do zapłaty kwoty po 4.000 zł tytułem czynszu najmu czy też, że łączna kwota za wynajem opiewała na 4.000 zł i dzieliła się ona na tyle części ilu jest wynajmujących w tym wypadku 5 osób, co odpowiadałoby kwocie 800 zł na każdego z nich. Jak wynika z zeznań pozwanych treść umowy była przez nich rozumiana w taki sposób, że każdy z nich odpowiada za czynsz do kwoty 800 zł. Z zapisu umowy wynikało natomiast w sposób jednoznaczny, że czynsz miał być płatny bezpośrednio do rąk T. K. (1), który następnie miał rozliczać się bezpośrednio z najemcą – J. R.. Co istotne powód zawierając umowę z T. K. (1) miał pełną świadomość tego, że pozwany miał już wcześniej problemy z płatnościami czynszów (powód potwierdził to w swych zeznaniach), mimo to zdecydował się na zawarcie z nim umowy najmu i to na warunkach określonych wprost w § 4 umowy. Pozwani A. P., A. S., O. K. i M. Z. nie odpowiadali natomiast za należności wynikające z opłat związanych z eksploatacją lokalu. Z zapisu umowy wprost wynikało bowiem, że wszelkie rachunki za zużycie mediów ponoszone miały być przez T. K. (1).

Z ustaleń poczynionych przez Sąd wynikało, że pozwani A. P., A. S., O. K. i M. Z. wpłacali należności z tytułu czynszu najmu bezpośrednio do rąk T. K. (1), co zostało potwierdzone dowodami wpłat.

Przewidziana w art. 371 k.c. zasada nieszkodzenia współdłużnikom przez dłużnika solidarnego dotyczy zarówno stosunków między wierzycielem a dłużnikami, jak i stosunków wewnętrznych między samymi dłużnikami. Zakres jej zastosowania obejmuje wszystkie zdarzenia prawne, w tym czynności prawne dłużnika solidarnego, złożone przez niego oświadczenia wiedzy i czynności faktyczne. Przepis znajduje zastosowanie do tych zachowań, które pociągają za sobą ujemne skutki dla zobowiązanego, jak wyrażenie zgody na gorsze warunki umowy, zrzeczenie się przedawnienia, zapisu na sąd polubowny, niepodniesienie zarzutu, opóźnienie, zwłoka. Kwestia, czy zachowanie dłużnika solidarnego spowodowało zwiększenie zakresu solidarności pozostałych dłużników i uzasadnia zastosowanie art. 371 k.c. wymaga ustalenia, jakie świadczenie jest objęte solidarnością i analizy zachodzącego w sprawie wypadku solidarności, ponieważ zakres solidarności nie jest określany przez ustawodawcę jednolicie. Ocena, czy dane zdarzenie jest objęte solidarnością dłużników, czy też należy je kwalifikować jako zdarzenie objęte art. 371 k.c. powinna mieć także na względzie istotę solidarności biernej ( art. 366 k.c.) i fakt, że jest ona zastrzegana przede wszystkim w interesie wierzyciela.

Skoro zatem pozwani A. P., M. Z., A. S. i O. K. jako dłużnicy solidarni spełnili swe zobowiązanie wynikające z umowy bezpośrednio do rąk T. K. (1) a ten nie wywiązał się z niego wobec wierzyciela – najemcy J. R., to uznać należało, że zwłoka jednego z dłużników solidarnych w spełnieniu świadczenia stanowiła zachowanie objęte zakresem cytowanego art. 371 k.c., którego skutki nie mogą szkodzić pozostałym współdłużnikom. Taki podgląd dominuje zresztą w literaturze

(tak W. Dubis (w:) E. Gniewek, P. Machnikowski, Komentarz, 2013, s. 621; Z. Masłowski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 901; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2012, s. 108; M. Sychowicz (w:) G. Bieniek, Komentarz, t. I, 2011, s. 114; K. Zawada (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2013, s. 1040).

W związku z powyższym dochodzenie wszelkich należności z tytułu umowy najmu wobec pozwanych A. P., M. Z., A. S. i O. K. było niezasadne i jako podlegało oddaleniu.

Nadmienić należy także, że pozwani w dniu 21.12.2020 r. wypowiedzieli umowę najmu po tym kiedy zawieszono działalność placówki prowadzonej przez T. K..

Jedynie O. K. nie złożyła oświadczenia o natychmiastowym wypowiedzeniu umowy. W piśmie procesowym złożonym przez jej pełnomocnika powołała się na treść art. 357Pozwany T. K. (1) po doręczaniu mu odpisu pozwu nie podnosił, że uczynił zadość roszczeniu w zakresie zapłaty czynszu najmu. Podkreślić należy jednak, że powód przesłuchiwany uzupełniająco na rozprawie w dniu 1 czerwca 2022 r. przyznał, że otrzymał tytułem czynszu kwotę 12.000 zł co oznaczało, że roszczenia zostało zaspokojone za miesiące: wrzesień, październik, listopad (3x4000 = 12.000) zaś na podstawie art. 230 kpc można uważać ten fakt za przyznany, a wyniki całej rozprawy nie dają podstaw, aby podważać to stanowisko. Nadmienić należało, że skoro pozwany T. K. (1) nie dokonał rozliczenia za miesiąc grudzień i styczeń to należało zasądzić od niego na rzecz powoda kwoty po 4.000 zł tj. łącznie 8.000 zł. Należności za miesiąc luty i marzec 2021 r. Sąd uznał za niezasadne albowiem powód pismem z dnia 27 stycznia 2021 r. (data wskazana w jego piśmie jest błędna albowiem co oczywiste nie mógł on wypowiedzieć umowy przed datą jej faktycznego zawarcia a to miało miejsce w sierpniu 2020 r. sic!). Zatem umowa ze skutkiem natychmiastowym wygasła z dniem 27 stycznia 2021 r. Skoro tak za nienależne uznać należało czynsze za miesiąc luty i marzec 2021 r. albowiem umowa w tym czasie już nie obowiązywała w związku z jej natychmiastowym wypowiedzeniem.

Co się zaś tyczy opłat związanych z eksploatacją lokalu, to jak wskazano powyżej zgodnie z umową obciążały one wyłącznie T. K. (1) a obowiązek wykazania ich wysokości spoczywał na powodzie.

Należy wskazać, że rozkład ciężaru dowodu określony w art. 6 k.c. i w art. 232 k.p.c. nie może być rozumiany w ten sposób, że ciężar dowodu zawsze spoczywa na powodzie. W razie sprostania przez powoda ciążącym na nim obowiązkom dowodowym, na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających oddalenie powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2013r. sygn. akt II PK 304/12, LEX 1341274). Jeżeli więc powód wykazał wystąpienie faktów istotnych z punktu widzenia zastosowania konkretnej normy prawa materialnego, a więc faktów przemawiających za słusznością dochodzonych pretensji, wówczas to pozwanego obarcza ciężar udowodnienia okoliczności niweczących żądanie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1982r., sygn. I CR 79/82, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011r., sygn. I PK 228/10, LEX 896458). W konsekwencji więc strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał, a Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 lutego 2013r., sygn. I ACa 613/12, LEX 1294695). Jeśli więc materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstawy do dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych w myśl twierdzeń jednej ze stron, Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów. Należy to rozumieć w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2012r., sygn. I ACa 1320/11, LEX 1108777). Wypada w tym kontekście przypomnieć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006r. sygn. IV CSK 299/06 LEX nr 233051 stanowiący, że ciężar dowodu w postępowaniu cywilnym nie zawsze spoczywa na powodzie; ten kto odmawia uczynienia zadość żądaniu powoda obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje. Podstawy takiego rozumowania wywodzą się z prawa rzymskiego. Znana mu była zasada „ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat”. Towarzyszy temu reguła „excipiendo reus fit actor” (pozwany, który podnosi zarzuty, staje się powodem); w zakresie zarzutów podnoszonych przez pozwanego zajmuje on rolę powoda i na nim spoczywa ciężar dowodu. (por. K. Piasecki teza 6 komentarza do art. 6 kodeksu cywilnego [w:] K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003, por. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9.07.2009r. sygn. III CSK 341/08 LEX 584753 oraz z dnia 20.04.1982r. sygn. I CR 79/82 LEX 8416).

Tymczasem powód szczegółowo pouczony o obowiązku dowodzenia (pouczenia doręczone dnia 24.03.2021 r. zpo k. 69v a także dodatkowo na rozprawie dnia 01.09.2021 r.) obowiązkowi powyższemu nie sprostał jedynym dowodem jaki zaoferował był rachunek opiewający na kwotę 1.277,96 zł dotyczący poniesionych opłat za zużycie paliwa gazowego dotyczący nieruchomości przy ul. (...) z terminem płatności przypadającym na 29.12.2020 r. Za całkowicie niezasadne i nieudowodnione uznać należało dochodzone przez powoda kwoty w wysokości:

: 861,37 zł stanowiącej różnicę między kwotą wskazaną w pozwie 2.139,33 zł a kwotą 1.277,96 zł wynikającą z przedłożonej faktury
: 1.815,84 zł
: 2.850 zł

Powód nie udowodnił z czego ww. kwoty de facto wynikały, jak zostały obliczone. Z całą pewnością dowodu na potwierdzenie wysokości ww. opłat nie mogą stanowić obliczenia dokonane przez powoda stanowiące załącznik do protokołu rozprawy. Obliczenia te miały charakter całkowicie dowolny, nie poparty żadnymi dowodami, nie podlegały zatem jakiejkolwiek weryfikacji tym samym Sąd nie mógł w tym przypadku oprzeć się na regulacji wynikającej z art. 322 k.p.c. i zasądzić kwotę z tego tytułu według własnej oceny. Ponadto powyższe zestawienie jako spóźnione podlegało zwrotowi. Okoliczności na które powoływał się powód były mu bowiem znane już w dniu wniesienia pozwu.

Co się zaś tyczy wydatku w wysokości 553 zł to nie był on związany z poniesionymi kosztami najmu nieruchomości, lecz dotyczył obsługi prawnej, co potwierdził powód w swych zeznaniach w dniu 1 czerwca 2022 r. Nie wiadomo jednak co składało się na ww. koszty z jakich czynności wynikały i czy zostały one faktycznie poniesione.

Mając powyższe na uwadze powództwo w zakresie ww. kwot co do pozwanego T. K. podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Powód domagał się odsetek liczonych od kwot 4.000 zł od dnia 25.12.2020 r. i 25.01.2021 r. jednak odsetki od ww. kwot należały się powodowi od dnia następnego po dniu terminu płatności czynszu tj. dopiero od dnia 26 grudnia 2020 r. i 26 stycznia 2021 r. w pozostałym zakresie powództwo w zakresie odsetek podlegało oddaleniu jako niezasadne o czym orzeczono w pkt 2 wyroku.

Odsetki od kwoty 1.277,96 zł należało zasądzić zgodnie z żądaniem pozwu tj. od dnia 8 stycznia 2021 r. albowiem powód domagał się zasądzenia kwoty 2.139,33 zł od dnia 8 stycznia 2021 r. tymczasem termin płatności wynikający z faktury VAT wystawionej na kwotę 1.277,96 zł przypadał na 29.12.2020 r.

O kosztach procesu Sąd orzekł na zasadzie art. 100 k.p.c. uznając, że powód wygrał proces w zakresie żądań skierowanych przeciwko pozwanemu T. K. (1) w ok. 40%. W związku z tym należał mu się zwrot kosztów od ww. w kwocie 467,17 stanowiącej 40% opłaty od pozwu jako jedynego kosztu poniesionego przez powoda.

Z uwagi na to, że powództwo zostało oddalone w stosunku do pozwanych O. K. i M. Z. a każdy z ww. pozwanych poniósł koszty w postaci wynagrodzenia pełnomocnika Sąd w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c. przewidujący zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony zasądził od powoda na rzecz każdego z pozwanych kwotę 3.617 zł na którą składały się: wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności radców prawnych w wysokości 3.600 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17,00 zł.

Sędzia SR Agata Anna Borucka

II Ca 862/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 marca 2024 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: sędzia SO Bogumił Goraj

Protokolant: sekr. sąd. Anna Rambowicz

po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 roku w Bydgoszczy,

na rozprawie

sprawy z powództwa J. R.

przeciwko T. K. (1), M. Z., A. P., A. S. i O. K. o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2022 r. wydanego w sprawie XIV C 400/21

1/ oddala apelację,

2/ nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego poniesionymi przez M. Z. i O. K..

SSO Bogumił Goraj

II Ca 862/22

UZASADNIENIE

Powód J. R. wniósł o zasądzenie od pozwanych A. P., M. Z., A. S., O. K. i T. K. (1) solidarnie łącznej kwoty 23.358,67 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot i dat wymienionych w pozwie, z tytułu należności wynikających z umowy najmu domu jednorodzinnego płożonego przy ul. (...) w B..

Pozwani A. P., M. Z., A. S. i O. K. wnieśli o oddalenie powództwa kwestionując żądanie pozwu.Pozwany T. K. (1), mimo przywróceniu mu terminu na wniesienie odpowiedzi na pozew, nie ustosunkowała się do żądań objętych pozwem i nie zajął stanowiska w sprawie.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2022 r. (zaocznym w stosunku do pozwanego T. K. (1)) Sąd Rejonowy w Bydgoszczy w sprawie, o sygn. akt XIV C 400/21:

1. zasądził od pozwanego T. K. (1) na rzecz powoda J. R.
kwotę 9.277,96 zł z tym, że od:

-: kwoty 4.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 grudnia

2020 r. do dnia zapłaty;

-: kwoty 4.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 stycznia

2021 r. do dnia zapłaty;

-: kwoty 1.277,96 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 stycznia 2021 r.

2. oddalił w pozostałej części powództwo w zakresie żądania głównego jak i odsetek wobec T. K. (1);

3. oddalił powództwo w stosunku do pozwanych: M. Z., A. P., A. S. i O. K.;

4. zasądził od pozwanego T. K. (1) na rzecz powoda J. R. kwotę 467,17 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

5. zasądził od powoda J. R. na rzecz pozwanego M. Z. kwotę 3.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

6. zasądził od powoda J. R. na rzecz pozwanej O. K. kwotę 3.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

7. wyrokowi w pkt 1 i 4 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Swoje rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach natury prawnej:

W dniu 4 sierpnia 2020 r. pomiędzy powodem: J. R. a pozwanymi: T. K. (1), M. Z., A. P., A. S. i O. K. doszło do zawarcia umowy najmu domu jednorodzinnego położonego przy ul. (...).

Powód J. R. był właścicielem nieruchomości położonej przy ul. (...). W przedmiotowej nieruchomości T. K. (1) miał prowadzić placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i w podeszłym wieku, a pozwani: M. Z., A. P., A. S. i O. K. umieścili w tej placówce swoich najbliższych.

Zgodnie z § 4 umowy najemcy zobowiązani byli uiszczać wynajmującemu miesięcznie czynsz którego wysokość strony ustaliły na kwotę 4.000,00 zł, z tym zastrzeżeniem, że najemcy określeni w pkt 3-6 czyli M. Z., A. P., A. S. i O. K. mieli rozliczać czynsz z najemcą T. K. (1), a ten finalnie z wynajmującym J. R.. Kwota czynszu miała obciążać najemców solidarnie. Czynsz miał być płatny do dnia 25 każdego miesiąca. Niezależnie od czynszu najmu najemcy obowiązani byli do zapłaty na rzecz wynajmującego opłat eksploatacyjnych związanych z opłatami za energię elektryczną, opłatami za dostarczanie wody, ciepła, wywóz nieczystości, przegląd kominiarski, przegląd pieca grzewczego, z tym zastrzeżeniem, że ww. opłaty w sposób bezpośredni obciążają najemcę określonego w pkt 2 tj. T. K. (1). T. K. (1) miał zawrzeć odrębne umowy na dostawę mediów. Tytułem

zabezpieczenia roszczeń wynajmującego mogących wyniknąć z umowy w , szczególności zabezpieczenia czynszu najemcy wpłacili wynajmującemu kaucję w* wysokości 4.000,00 zł.

Na nazwisko powoda wystawiona została faktura VAT opiewająca na kwotę 1.277,96 zł dotycząca poniesionych opłat za zużycie paliwa gazowego w nieruchomości przy u. (...)z terminem płatności przypadającym na 29 grudnia 2020 r.

Pozwany A. P. dokonał następujących wpłat tytułem czynszu najmu na rzecz T. K. (1): 4.000,00 zł za miesiąc sierpień 2020 r; 4.000,00 zł za miesiąc wrzesień 2020 r.; 3.883,00 zł za miesiąc październik 2020 r.; 3.916,00 zł za miesiąc listopad 2020 r. oraz 3.915,00 zł za miesiąc grudzień 2020 r. Pozwana A. S. dokonała następujących wpłat na rzecz T. K. (1): 4.100,00 zł za miesiąc sierpień 2020 r.; 4.100,00 zł za miesiąc wrzesień 2020 r.; 4.000,00 zł za miesiąc październik 2020 r. oraz 4.000,00 zł za miesiąc listopad 2020 r.. W dniu 4 listopada 2020 r. zmarła matka A. Z. W..

Pozwana O. K. dokonała następujących wpłat na rzecz T. K. (1): 1.088,00 zł za miesiąc październik 2020 r.; 1.000,00 zł za miesiąc listopad 2020 r. oraz 1.088,00 zł za miesiąc grudzień 2020 r.

Pozwany M. Z. dokonał następujących na rzecz T. K. (1): 800,00 zł za miesiąc sierpień 2020 r; 800,00 zł za miesiąc wrzesień 2020 r.; 800,00 zł za miesiąc październik 2020 r.; 800,00 zł za miesiąc listopad 2020 r. oraz 800 zł za miesiąc grudzień 2020 r.

Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r. (...).3.18.2020. SSz. Wojewoda (...) wstrzymał prowadzenie placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i w podeszłym wieku położonej w B. przy Ul. (...), jako prowadzonej bez zezwolenia wojewody przez T. K. (1). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z wydaniem decyzji pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. pozwani M. Z., A. P., A. S. złożyli pozwanemu

oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu. Powód odebrał pismo w dniu 28 grudnia 2020 r. Powyższego wypowiedzenia nie złożyła natomiast O. K..

Powód J. R. pismem z dnia 27 stycznia 2021 r. wypowiedział pozwanemu T. K. (1) umowę najmu domu jednorodzinnego przy ul. (...) w B. ze skutkiem natychmiastowym.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, które nie budziły zastrzeżeń co do ich wiarygodności i nie były kwestionowane przez strony, a także zeznania stron powoda i pozwanych

Przechodząc do rozważań natury prawnej Sąd uznał, że powództwo jest zasadne jedynie częściowo w stosunku do pozwanego T. K. (1), natomiast nie zasługiwało na uwzględnienie wobec pozostałych pozwanych.

Sąd wskazał, iż powód dochodził zapłaty należności wynikających z zawartej pomiędzy nim, a pozwanymi umowy najmu domu jednorodzinnego położonego przy ulicy (...) w B.. Sąd dokonując interpretacji treści umowy miał na uwadze treść art. 65 k.c. Sąd po dokonaniu szerokiego wywodu w zakresie metod wykładni i odniesieniu się do orzecznictwa Sądu Najwyższego w tym zakresie, zaznaczył, iż podstawą wykładni w pierwszej kolejności jest nakaz badania, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierane się na dosłownym brzmieniu umowy (art. 65 § 2 k.c). Sąd podzielił przy tym pogląd, że wszelkie wątpliwości w zakresie treści postanowień umowy należy tłumaczyć na niekorzyść strony, która zredagowała umowę. Sąd podał, że ryzyko wątpliwości wynikających z niejasnych postanowień umowy, nie dających usunąć się w drodze wykładni, powinna bowiem ponieść strona, która zredagowała umowę w tym przypadku powód J. R.. Sąd uznał, że dokonana przez niego wykładnia umowy najmu w zakresie postanowień zawartych w § 4 nie odpowiada powyższym wymaganiom. Z treści tego postanowienia nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, czy każdy z najemców obowiązany jest do zapłaty kwoty po 4.000,00 zł tytułem czynszu najmu czy też, że łączna kwota za wynajem opiewała na 4.000,00 zł i dzieliła się ona na tyle części ilu jest wynajmujących w tym wypadku 5 osób, co odpowiadałoby kwocie 800,00 zł na każdego z nich. Sąd wskazał, iż z zeznań pozwanych treść umowy była przez nich rozumiana w taki sposób, że każdy z nich odpowiada za czynsz do kwoty 800,00 zł. Z zapisu umowy wynikało w sposób jednoznaczny, że czynsz miał być płatny bezpośrednio do rąk T. K. (1), który następnie miał rozliczać się bezpośrednio z wynajmującym - J. R.. Sąd Rejonowy podkreślił, iż powód zawierając umowę z T. K. (1) miał pełną świadomość tego, że pozwany miał już wcześniej problemy z płatnościami czynszów (powód potwierdził to w swych zeznaniach), mimo to zdecydował się na zawarcie z nim umowy najmu i to na warunkach określonych wprost w § 4 umowy. Pozwani A. P., A. S., O. K. i M. Z. nie odpowiadali natomiast za należności wynikające z opłat związanych z eksploatacją lokalu. Z zapisu umowy wprost wynikało bowiem, że wszelkie rachunki za zużycie mediów ponoszone miały być przez T. K. (1). Pozwani A. P., A. S., O. K. i M. Z. wpłacali należności z tytułu czynszu najmu bezpośrednio do rąk T. K. (1), co zostało potwierdzone dowodami wpłat. JW tym zakresie Sąd odniósł się do przepisu art. 371 k.c. Sąd wskazał, że zakres zastosowania zasady nieszkodzenia współdłużnikom obejmuje wszystkie zdarzenia prawne, w tym czynności prawne dłużnika solidarnego, złożone przez niego oświadczenia wiedzy i czynności faktyczne. Przepis znajduje zastosowanie do tych zachowań, które pociągają za sobą ujemne skutki dla zobowiązanego, jak wyrażenie zgody na gorsze warunki umowy, zrzeczenie się przedawnienia, zapisu na sąd polubowny, niepodniesienie zarzutu, opóźnienie, zwłoka. Kwestia, czy zachowanie dłużnika solidarnego spowodowało zwiększenie zakresu solidarności pozostałych dłużników i uzasadnia zastosowanie art. 371 k.c. wymaga ustalenia, jakie świadczenie jest objęte solidarnością i analizy zachodzącego w sprawie wypadku solidarności, ponieważ zakres solidarności nie jest określany przez ustawodawcę jednolicie. Ocena, czy dane zdarzenie jest objęte solidarnością dłużników, czy też należy je kwalifikować jako zdarzenie objęte art. 371 k.c. powinna mieć także na względzie istotę solidarności biernej (art. 366 k.c|.) i fakt, że jest ona zastrzegana przede wszystkim w interesie wierzyciela. Skoro zatem pozwani A. P., M. Z., A. S. i O. K. jako dłużnicy solidarni spełnili swe zobowiązanie wynikające z umowy bezpośrednio do rąk T. K. (1), który się z niego wobec

wierzyciela - najemcy J. R., to Sąd uznał, że zwłoka jednego z dłużników solidarnych w spełnieniu świadczenia stanowiła zachowanie objęte zakresem cytowanego art. 371 k.c, którego skutki nie mogą szkodzić pozostałym współdłużnikom. Wl związku z powyższym Sąd uznał, że dochodzenie wszelkich należności z tytułu umowy najmu wobec pozwanych A. P., M. Z., A. S. i O. K. było niezasadne i jako podlegało oddaleniu.

Sąd wskazał, że pozwani w dniu 21 grudnia 2020 r. wypowiedzieli umowę najmu po tym kiedy zawieszono działalność placówki prowadzonej przez T. K. (1). Jedynie O. K. nie złożyła oświadczenia o natychmiastowym wypowiedzeniu umowy, lecz uznał należało, że zobowiązanie w/w pozwanej wobec powoda wynikające z zawartej umowy najmu wygasło z dniem 14 grudnia 2020 r. tj. z dniem w którym decyzją Wojewody zawieszono działalność placówki. Od tej bowiem chwili na skutek powołanych w decyzji okoliczności pozwana dłużniczka nie miała możliwości świadczenia względem powoda. Zgodnie bowiem z treścią art. 475 § 1 k.c. jeżeli niemożliwość świadczenia jest następstwem okoliczności za które dłużnik nie odpowiada, zobowiązanie wygasa, gdyż jego dalsze istnienie pozbawione jest sensu, ponieważ ani nie może być one wykonane zgodnie z jego treścią, ani nie ma podstaw do jego przekształcenia w zobowiązanie odszkodowawcze.

Sąd wskazał, że pozwany T. K. (1) po doręczaniu mu odpisu pozwu nie podnosił, że uczynił zadość roszczeniu w zakresie zapłaty czynszu najmu. Niemniej powód przesłuchiwany uzupełniająco na rozprawie w dniu 1 czerwca 2022 r. przyznał, że otrzymał tytułem czynszu kwotę 12.000,00 zł co oznaczało, że roszczenia zostało zaspokojone za miesiące: wrzesień, październik i listopad (3x4000 = 12.000). Zdaniem Sądu Rejonowego skoro pozwany T. K. (1) nie dokonał rozliczenia za miesiąc grudzień i styczeń to należało zasądzić od niego na rzecz powoda kwoty po 4.000,00 zł tj. łącznie 8.000,00 zł tytułem Należności za miesiąc luty i marzec 2021 r. Sąd uznał za niezasadne albowiem umowa ze skutkiem natychmiastowym wygasła z dniem 27 stycznia 2021 r. Odnosząc się do opłat związanych z eksploatacją lokalu, Sąd Rejonowy wskazał, iż obciążały one wyłącznie T. K. (1), a obowiązek wykazania ich wysokości spoczywał na powodzie (art. 6 k.c. i w art. 232 k.p.c).

Tymczasem powód szczegółowo pouczony o obowiązku dowodzenia (pouczenia doręczone dnia 24.03.2021 r. a także dodatkowo na rozprawie dnia 01.09.2021 r.) obowiązkowi powyższemu nie sprostał, a jedynym dowodem jaki zaoferował był rachunek opiewający na kwotę 1.277,96 zł dotyczący poniesionych opłat za zużycie paliwa gazowego dotyczący nieruchomości przy ul. (...) z terminem płatności przypadającym na 29 grudnia 2020 r. W tej sytuacji Sąd za całkowicie niezasadne i nieudowodnione uznał dochodzone przez powoda kwoty w wysokości: 861,37 zł stanowiącej różnicę między kwotą wskazaną w pozwie 2.139,33 zł a kwotą 1.277,96 zł wynikającą z przedłożonej faktury; 1.815,84 zł oraz 2.850,00 zł. Sąd stwierdził, iż powód nie udowodnił z czego ww. kwoty de facto wynikały, jak zostały obliczone. W ocenie Sądu, z całą pewnością dowodu na potwierdzenie wysokości ww. opłat nie mogą stanowić obliczenia dokonane przez powoda stanowiące załącznik do protokołu rozprawy. Obliczenia te miały charakter całkowicie dowolny, nie poparty żadnymi dowodami, nie podlegały zatem jakiejkolwiek weryfikacji tym samym Sąd nie mógł w tym przypadku oprzeć się na regulacji wynikającej z art. 322 k.p.c. i zasądzić kwotę z tego tytułu według własnej oceny. Ponadto powyższe zestawienie jako spóźnione podlegało zwrotowi.

Zdaniem Sądu I instancji wydatek w wysokości 553,00 zł nie był związany z poniesionymi kosztami najmu nieruchomości, lecz dotyczył obsługi prawnej, co potwierdził powód w swych zeznaniach w dniu 1 czerwca 2022 r. Sąd wskazał, iż nie wiadomo jednak co składało się na koszty, z jakich czynności wynikały i czy zostały one faktycznie poniesione.

Mając powyższe na uwadze powództwo w tym zakresie wobec pozwanego T. K. (1) oddalił.

O odsetkach Sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 k.c. Powód domagał się odsetek liczonych od kwot 4.000,00 zł od dnia 25.12.2020 r. i 25.01.2021 r. jednak odsetki od ww. kwot należały się powodowi od dnia następnego po dniu terminu płatności czynszu tj. dopiero od dnia 26 grudnia 2020 r. i 26 stycznia 2021 r., a w pozostałym zakresie powództwo w zakresie odsetek podlegało oddaleniu jako niezasadne.

Odsetki od kwoty 1.277,96 zł, zdaniem Sądu I instancji, należało zasądzić zgodnie z żądaniem pozwu tj. od dnia 8 stycznia 2021 r. albowiem powód domagał się zasądzenia kwoty ^.139,33 zł od dnia 8 stycznia 2021 r. tymczasem termin płatności wynikający z faktury VAT wystawionej na kwotę 1.277,96 zł przypadał na 29.12.2020 r.

O kosztach procesu Sąd orzekł na zasadzie art. 100 k.p.c. uznając, że powód wygrał proces w zakresie żądań skierowanych przeciwko pozwanemu T. K. (1) w ok. 40%. Natomiast z uwagi na to, że powództwo zostało oddalone w stosunku do pozwanych O. K. i M. Z. a każdy z ww. pozwanych poniósł koszty w postaci wynagrodzenia pełnomocnika Sąd o kosztach tych orzekł w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku złożył powód, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje, według norm przepisanych.

Z treści apelacji wynika, iż apelujący nie zgadzał się z dokonaną przez Sąd Rejonowy wykładnią umowy najmu, podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 65 k.c. Apelujący zarzucił również Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisu art. 371 k.c. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy pozwani M. Z., A. P. A. S. i O. K. nie odpowiadają solidarnie łącznie z pozwanym T. K. (1) za zobowiązania wynikające z zawartej umowy najmu. Ponadto powód podał, iż Sąd I instancji niezasadnie - jako niewykazane - oddalił jego roszczenie o zwrot kosztów eksploatacji lokalu (w tym media).

W dalszej części apelacji, powód przedstawił szersze uzasadnienie w/w zarzutów (uzasadnienie apelacji, k. 417-420).

W odpowiedzi na apelację powoda, pozwany M. Z. wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych (odpowiedź na apelację - k. 440-443).

O oddalenie apelacji powoda wniosła również pozwana O. K.. Domagała się również zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (odpowiedź na apelację, k. 447-450).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie, a zawarte w niej twierdzenia nie mogły doprowadzić do zmiany zaskarżonego orzeczenia w postulowanym zakresie.

Sąd Okręgowy nie podziela przedstawionej przez skarżącego argumentacji naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów prawa materialnego, albowiem wydany w sprawie wyrok jest prawidłowy.

Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest prawidłowa. Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne z rozważeniem całokształtu materiału dowodowego bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, które to ustalenia Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne. Sąd Okręgowy aprobuje również dokonany przez Sąd I instancji wywód prawny, w Wm w szczególności wykładnię przepisu art. 371 k.c. Wbrew zarzutom apelacji, Sąd Rejonowy zasadnie uznał, iż w okolicznościach tej konkretnej sprawy zaszła przewidziana w art. 371 k.c. przesłanka wyłączająca obowiązek zwrotu przez pozwanych solidarnych tj. A. P., M. Z., A. S. i O. K. z pozwanym T. K. (1) należności wynikających z zawartej umowy najmu domu. Sąd I instancji prawidłowo również uznał, iż powód - oprócz kosztów zużycia paliwa gazowego 1.277,96 zł - nie wykazał wysokości dochodzonych pozwem należności z tytułu opłat eksploatacyjnych, a tym samym nie podołał spoczywającemu na nim ciężarowi dowodu (art. 6 k.c).

W niniejszej sprawie bezspornym było, że pomiędzy powodem, a pozwanymi doszło do zawarcia umowy najmu domu jednorodzinnego przy ul. (...), w której pozwany T. K. (1) (główny najemca) miał prowadzić placówkę zapewniającą całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym i w podeszłym wieku, w której pozwani M. Z., A. P., A. S. i O. K. (pozostali najemcy) umieścili swoich najbliższych. Bezsporne było również to, że wszyscy najemcy zobowiązali się uiszczać miesięcznie czynsz w wysokości 4.000,00 zł, która to kwota czynszu obciążała najemców solidarnie. Spór natomiast sprowadzał się do ustalenia, kto odpowiada za powstałe zadłużenie z tytułu czynszu najmu oraz opłat eksploatacyjnych (w tym media), a konsekwencji kto jest zobowiązany do zwrotu w/w należności i w jakiej wysokości.

Wbrew zarzutom apelacji, Sąd Rejonowy, mając na uwadze treść art. 65 k.c, prawidłowo dokonał wykładni postanowień umowy najmu (oświadczeń woli w niej zawartych) i ostatecznie trafnie stwierdził, iż, w okolicznościach tej sprawy, jedynie pozwany T. K. (1) odpowiada za powstałe zadłużenie z tytułu czynszu najmu domu jednorodzinnego, jak i opłat eksploatacyjnych. Natomiast domaganie się wskazanych wyżej należności od pozwanych A. P., M. Z., A. S. i O. K. nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Rację ma apelujący, iż w umowie najmu z dnia 4 sierpnia 2020 r. , w § 4 ust. 1 najemcy (w/w pozwani) zobowiązali się uiszczać wynajmującemu, tj. powodowi J. R. miesięcznie czynsz w wysokości 4.000,00 zł i ustalono, że kwota czynszu obciąża ich solidarnie oraz zastrzeżono, że najemcy A. P., M. Z., A. S. i O. K. będą rozliczać się z najemcą T. K. (1), a ten finalnie z wynajmującym. Powtórzyć tu jednak należy, że zgodnie z art. 65 § 2 k.c. w

umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli

opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Ustawodawca przyznaje więc prymat subiektywnej metodzie wykładni, która ma pozwolić na ustalenie znaczenia, jakie obie strony nadały składanemu oświadczeniu woli w momencie jego wyrażania, a nie z chwili dokonywania wykładni (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., I CSK 193/10, ^EX nr (...)). Uzasadnione jest to charakterem umów jako czynności prawnych, do dokonania których niezbędna jest zawsze zgodna wola stron. W rozumieniu art. 65 § 2 k.c. cel umowy jest wyznaczony przez funkcję, jaką strofy wyznaczają danej czynności w ramach łączących je stosunków prawnych. Jest to cel zindywidualizowany, dotyczący konkretnej umowy i znany obu stronom. Wpływa on na kształt praw i obowiązków pośrednio, jako jeden z czynników, które powinny być brane pod uwagę przy dokonywaniu wykładni. Cel nie musi być wyartykułowany w treści umowy, a może być ustalany na podstawie okoliczności towarzyszących dokonaniu czynności prawnej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 czerwca 2009 ri

IV CSK 90/09, LEX nr 512012; z dnia 8 stycznia 2010 r., (...) 269/09, LEX nr 668919 i z dnia 21 grudnia 2011 r., III CSK 47/10, LEX nr 738108). Ponadto przewidziane w art. 65 § 2 k.c. wymaganie badania zgodnego zamiaru stron i celu umowy wyłącza ocenę rozumienia jej treści w sposób aprobowany tylko przez jedną ze stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 1999 r., II CKN 379/98; z dnia 18 lutego 2005 r., V CK 469/05, LEX nr 149587). Argumenty językowe (gramatyczne) schodzą w tym przypadku na drugi plan i ustępują argumentom odnoszącym się do woli stron, ich zamiaru i celu.

W judykaturze dominuje stanowisko, zgodnie z którym na gruncie art. 65 k.c, który nakazuje uwzględniać różne kryteria oceny oświadczenia woli, takie jak okoliczności, w których zostało ono złożone, zasady współżycia społecznego, ustalone zwyczaje, zgodny zamiar stron oraz cel umowy, zastosowanie znajduje kombinowana metoda wykładni, oparta na kryterium subiektywnym i obiektywnym (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95; wyroki z dnia 29 stycznia 2002 r., V CKN 679/00; z dnia 8 października 2004 r., V CK 670/03; z dnia 7 marca 2007 r, II CSK 489/06; z dnia 29 kwietnia 2009 r., II CSK 614/08; z dnia 15 października 2010 r., V CSK 36/00).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, zwrócić należy uwagę na okoliczności w jakich doszło do zawarcia przedmiotowej umowy. Przy zawieraniu umowy i ustalaniu jej treści nie byli obecni wszyscy najemcy (pozwani). Na spotkaniu, na którym doszło do zawarcia umowy był obecny powód J. R. i pozwany T. K. (1), który dopiero w późniejszym czasie przedstawił umowę każdemu z pozostałych pozwanych do podpisu. Warto zaznaczyć, iż reszta najemców, tj. A. P., M. Z., A. S. i O. K., jako osoby sprawujące pieczę nad osobami najbliższymi, które zostały umieszczone w placówce pozwanego T. K. (1) znajdowały się w chwili podpisania umowy w specyficznej i niejako przymusowej sytuacji, gdyż z uwagi na konieczność opuszczenia przez osoby najbliższe pozwanych (wymagające opieki osób trzecich) dotychczasowej placówki prowadzonej przez T. K. (1) (przy ul. (...)) byli zmuszeni znaleźć dla nich nowe miejsce, w którym będą miały zagwarantowaną odpowiednią opiekę. P. wiadomym jest, że znalezienie miejsca w domu opieki lub placówkach o podobnym charakterze nie jest rzeczą łatwą, dotyczy to zarówno placówek publicznych jak i placówek prywatnych. Niewątpliwie więc dla w/w pozwanych celem umowy było zapewnienie członkom swojej rodziny całodobowej opieki. W takiej sytuacji, Sąd Okręgowy oceniając przedmiotową umowę podzielił wykładnię dokonaną przez Sąd Rejonowy, który słusznie wskazał, iż należy brać pod uwagę zgodny zamiar i cel umowy, a nie jej dosłowne brzmienie. Dokonując wykładni postanowień umowy najmu łączącej strony procesu nie można pominąć okoliczności, iż była ona związana z umową o świadczenie usług opiekuńczych nad osobami bliskimi pozwanym A. P., M. Z., A. S. i O. K., lttórą zawarli z pozwanym T. K. (1). Powód o tej umowie wiedział, a przystąpienie powyższych pozwanych do umowy najmu domu miało stanowić dodatkowe zabezpieczenie roszczeń powoda. Jednak nie są zasadne twierdzenia powoda, że pozwani A. P., M. Z., A. S. i O. K. odpowiadali za zobowiązania z tytułu najmu solidarnie z innymi pozwanymi w pełnej wysokości oraz w każdej sytuacji. Prawidłowa wykładnia . obu umów prowadzi do wnioski, że pozwani odpowiadali solidarnie za czynsz najmu jedynie w sytuacji, gdy nie zapłacili pozwanemu T. K. (1) opłat z tytułu umowy o opiekę nad ich bliskimi oraz gdyby powód poinformował pozwanych, że istnieją zaległości z tytułu opłat czynszowych. Zgodnie z przepisem art. 354 § 1 i 2 k.c. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom oraz w taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel. Skoro powód z pozwanym T. K. (1) zredagowali treść umowy najmu, z której wynika, iż czynsz będzie płatny za pośrednictwem pozwanego K., to powód powinien poinformować pozostałe strony umowy najrriu o istnieniu zaległości czynszowych.

W sytuacji gdy pozwani (osoby sprawujące piecze nad osobami najbliższymi) przystępują do umowy podpisanej i sformułowanej jedynie przez powoda i pozwanego T. K. (1), w której ustalono że odpowiadają solidarnie za czynsz najmu oraz że to pozwany T. K. (1) będzie z wyłączeniem pozostałych najemców rozliczał się z wynajmującym (powodem) z tytułu czynszu najmu oraz opłat eksploatacyjnych, to w istocie postanowienia te nie dawały pozostałym pozwanym żadnej możliwości kontroli nad prawidłowością wykonywania umowy przez „główne strony umowy" (powoda J. R. i pozwanego T. K. (1)). Podkreślić przy tym należy, że świadczenia spełnione przez pozwanych: A. P., M. Z., A. S. i O. K. do rąk pozwanego T. K. (1), nie obejmowało tylko świadczenia z tytułu czynszu najmu i opłat za media, ale obejmowało również świadczenie za opiekę nad członkami rodzin. Zatem skoro -jak prawidłowo ustalono - pozwani uiszczali na rzecz pozwanego T. K. (1) ustalone kwoty, w tym obejmujące czynsz najmu, a w umowie obowiązek rozliczania

się z tego tytułu z wynajmującym przyznano jedynie pozwanemu T. K. (1) (który 4> co istotne - był obecny przy sporządzaniu umowy o takiej treści odmiennie niż pozostali pozwani), to w takiej sytuacji niekorzystne działanie

względem pozostałych najemców solidarnych spełnia warunki przepisu art. 371 k.c. Zaznaczyć należy, że działania (i zaniechania) jednego z dłużników solidarnych niekorzystne dla jego współdłużników, na mocy art. 371 k.c, nie wywierają w stosunku do nich skutku prawnego. Przepis art. 371 k.c. wyraża bowiem zasadę, że w czasie trwania stosunku obligacyjnego dłużnik solidarny nie może swoim działaniem lub zaniechaniem pogorszyć sytuacji prawnej pozostałych współdłużników, a skutkiem zachowań zabronionych przez art. 371 k.c, jest to, że wywołują one wpływ wyłącznie na sytuację prawną tego dłużnika, który zachowań tych dokonał, natomiast nie zmieniają położenia prawnego pozostałych współdłużników. Ujemne konsekwencje zachowania dłużnika dotykają tylko jego, nie dotykają natomiast pozostałych współdłużników. Zatem zaniechanie pozwanego T. K. (1) w zakresie rozliczenia się z wynajmującym z czynszu najmu, mimo uregulowania swoich zobowiązań w tym zakresie przez pozostałych pozwanych, nie może szkodzić jego współdłużnikom solidarnym, ale wywiera skutki wobec dłużnika, który do tego zdarzenia doprowadził - tu pozwanego T. K. (1).

W świetle powyższego, Sąd Rejonowy prawidłowo stwierdził, że pozostali pozwani w okolicznościach niniejszej sprawy nie odpowiadają z tytułu czynszu najmu. Za zadłużenie w tym zakresie ponosi jedynie pozwany T. K. (1). Jak ustalono -co sam przyznał powód - iż tytułem czynszu otrzymał kwotę 12.000,00 zł, w związku z tym stwierdzić należy, iż roszczenie zostało spełnione za miesiące: wrzesień, październik, listopad 2020 r. Pozwany T. K. (1) nie uregulował natomiast czynszu za miesiąc grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r„ a więc zasadnie Sąd I instancji zasądził od niego na rzecz powoda kwotę 8.000,00 zł ( 2 x 4.000,00 zł).

Wbrew zarzutom apelacji, na uwzględnienie nie zasługiwało roszczenie w zakresie czynszu za miesiąc luty i marzec 2021 r., ani dalszy okres, albowiem umowa w tym okresie już nie obowiązywała, gdyż z chwilą powzięcia przez powoda wiadomości o decyzji Wojewody (...) z dnia 14 grudnia 2020 r., była to umowa o świadczenie niemożliwe. Strony zawierając i przystępując do umowy najmu wiedziały, że w wynajmowanym domu będzie świadczona usługa opieki nad bliskimi pozwanych A. P., M. Z., A. S. i O. K.. Z chwilą wydania powyższej decyzji, której nadano

rygor natychmiastowej wykonalności, przeznaczenie przedmiotu najmu na ten cel było

już niemożliwe. Zatem twierdzenia apelującego, iż umowa została wypowiedzenia nie

jest uzasadnione, gdyż zobowiązanie pozwanych wynikające z zawartej umowy najmu

wygasło wskutek wydania decyzji przez Wojewodę (...) w

przedmiocie wstrzymania prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę

osób niepełnosprawnych, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku

położonej w B. przy ul. (...), prowadzonej przez T. K. (1),

której to decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (k. 202-203). W tej

sytuacji - odmiennie niż twierdzi apelujący - nie ma zastosowanie postanowienie

zawarte w § 8 ust 3, zgodnie z którym, w razie wypowiedzenia umowy przez

wynajmującego, skuiki finansowe wynoszą tak, jakby dom był nadal wynajmowany do

okresu trwania umowy. Niemożliwość tego świadczenia powstała na skutek

okoliczności, za które dłużnicy (pozwani) nie ponosili odpowiedzialności. Zaś

skutkiem następczej niemożliwości świadczenia jest wygaśnięcie zobowiązania (art.

475 k.c). Dłużnik w takiej sytuacji zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia i nie

ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej. Od momentu, gdy świadczenie jednej ze

stron stało się niemożliwe do wykonania, całe zobowiązanie wygasa ex nunc.

Ponadto, na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty apelacji dotyczące

żądania obejmującego zwrot opłaty eksploatacyjnych. Nie ulega wątpliwości, że

pozwani byli zobowiązani, oprócz zapłaty czynszu, do zapłaty opłat eksploatacyjnych.

Jak postanowiono w § 4 ust. 4 umowy najmu, niezależnie od obowiązku zapłaty

czynszu najemcy obowiązani się do zapłaty na rzecz wynajmującego opłat

eksploatacyjnych, niezależnych od wynajmującego a związanych z używaniem domu,

w szczególności: opjat za energie elektryczną, opłat za dostarczanie wody, opłat za

dostarczanie ciepła, opłat za wywóz nieczystości, przegląd kominiarski, przegląd pieca

grzewczego. Przy czym jednocześnie zastrzeżono, iż w/w opłaty w sposób

bezpośrednio obciążają najemcę T. K. (1) (k. 13). W tej sytuacji powód mógł domagać się zwrotu powyższych opłat jedynie od pozwanego T. K. (1), skoro w umowie jasno wskazano, iż obciążają one bezpośrednio tego najemcę. Przy czym, co istotne, wykazanie wysokości tych należności spoczywało na powodzie, zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu (art. 6 k.c). Z tego obowiązku powód się jednak nie wywiązał w całości, bowiem przedłożył jedynie fakturę na kwotę 1.277,96 zł obejmującą poniesione opłaty za zużycie paliwa gazowego dotyczący nieruchomości przy ul. (...) (k. 38). Zatem jedynie w tym zakresie żądanie to zasługiwało na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy miał na uwadze, że wyrok w stosunku do pozwanego T. K. (1) (na którym spoczywał obowiązek ponoszenia opłat eksploatacyjnych) miał charakter wyroku zaocznego, a w takim wypadku - zgodnie z art. 339 § 2 k.p.c. -przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Innymi słowy, sąd nie może przyjąć za prawdziwe twierdzeń powoda, jeżeli budzą one wątpliwości. W niniejszej sprawie twierdzenia powoda w zakresie opłat eksploatacyjnych i ich wysokości, mając na uwadze przepisy prawa materialnego dotyczące ustania stosunku najmu, a także rozliczenie, na które powołuje się powód, budzą uzasadnione wątpliwości, stąd też sąd był zobowiązany ocenić merytoryczne podstawy do uwzględnienia żądania. Przytoczone przez powoda okoliczności nie uzasadniają należycie w całości żądania pozwu w zakresie opłat eksploatacyjnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Rejonowy prawidłowo stwierdził, że dowodu na potwierdzenie wysokość należnych opłat eksploatacyjnych nie może stanowić przedłożone przez powoda i przez niego sporządzone zestawienie (dot. rozliczenia prądu, gazu i wody) (k. 377-378). Bowiem, jak wskazano wcześniej, umowa najmu przestała obowiązywać w grudniu 2020 r., a przedłożone rozliczenie zostało sporządzone według stanu liczników w lutym 2021 r., a więc obejmuje także okres, w którym umowa już nie obowiązywała. Nie można było zatem na podstawie tego rozliczenia uwzględnić żądania powoda. Gdyby zestawienie obejmowało okres do końca grudnia 2020 r. tj. okres obowiązywania umowy najmu oraz czas niezbędny dla opróżnienia domu, to wówczas twierdzenia powoda zawarte w pozwie oraz w

zestawieniu, przy stwierdzeniu, iż są zgodne, należało przyjąć przy ustalaniu stanu faktycznego w oparciu o przepis art. 339 § 2 k.p.c.

Brak było także podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 322 k.p.c, w którym wyrażono odstępstwo od zasady, że nie tylko istnienie roszczenia, lecz także jego wysokość powinna być wykazana w procesie. Zgodnie z powyższym przepisem, gdy sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, umożliwia mu w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Przy czym - co istotne - podkreślić należy, że uznanie przez sąd, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, powinno wynikać stąd, że pomimo przeprowadzenia - zgodnie z zasadą kontradyktoryjności - postępowania dowodowego wysokość żądania nie została ściśle ustalona. Chodzi więc o sytuację, w której powód wyczerpał dostępne i znane mu środki dowodowe i nie zachodzi ewentualność dopuszczenia dowodu z inicjatywy sądu na podstawie art. 232, a mimo to wysokość żądania pozostaje nieudowodniona (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 stycznia 1976 r., I CR 954/75). Tymczasem powód , oprócz sporządzonego przez siebie rozliczenia, nie przedłożył żadnych innych dowodów, chociażby rachunków i faktur za media, do których jako właściciel nieruchomości na pewno miał dostęp.

Z tych przyczyn Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda jako niezasadną, co uczynił na podstawie art. 385 k.p.c. (punkt I).

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł po myśli art. 102 k.p.c. zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten powinien być stosowany zawsze wtedy gdy konkretne okoliczności danej sprawy, przekonują o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Zdaniem Sądu Okręgowego pomimo, iż powoda należy uznać za stronę przegrywającą spór, to z uwagi na nietypowy charakter sprawy, a także zawiłość i niejednoznaczność postanowień umowy najmu, z której to powód wywodził swoje roszczenia oraz prawo powoda do weryfikacji prawidłowości wykładni przez Sąd Rejonowy przepisu szczególnego, tj. 371 k.c, należało odstąpić od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego należnymi pozwanym M. Z. i O. K.. W ocenie Sądu Okręgowego, obciążenie powoda kosztami procesu byłoby niesłuszne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (punkt II).

Sygn. akt II Cz 209/24 p-II

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2024 rok

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny - Odwoławczy

w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Ireneusz Płowaś

Sędziowie: SSO Ewa Gatz-Rubelowska SSO Tomasz Adamski

po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 roku w Bydgoszczy

na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa J. R.

przeciwko T. K. (1), M. Z., A. P., A. S. i O. K. o zapłatę

na skutek zażalenia pozwanego M. Z. i pozwanej O. K. na postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 26 marca 2024 roku w sprawie II Ca 862/22 postanawia:

1. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że:

a) zasądzić od powoda na rzecz pozwanego M. Z. kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego,

b) zasądzić od i powoda na rzecz pozwanej O. K. kwotę 1.450 zł (jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za| czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego,

1. zasądzić tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego od powoda: *

a) na rzecz pozwanego M. Z. kwotę 325 zł (trzysta dwadzieścia pięć) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia powodowi,

b) na rzecz pozwanej O. K. kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia powodowi.

Sygn. akt II Cz 209/24 p -II

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 marca 2024 roku po rozpoznaniu sprawy z powództwa J. R. przeciwko T. K. (1), M. Z., A. P., A. S. i O. K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2022 roku wydanego w sprawie XIV C 400/21 w punkcie 1 oddalił apelację, a w punkcie 2 nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego poniesionymi przez M. Z. i O. K..

Z uzasadnienia w/o wyroku wynika, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej wykładni postanowień umowy najmu (oświadczeń woli w niej zawartych) i ostatecznie trafnie stwierdził, iż, w okolicznościach tej sprawy, jedynie pozwany T. K. (1) odpowiada za powstałe zadłużenie z tytułu czynszu najmu domu jednorodzinnego, jak i opłat eksploatacyjnych. Natomiast domaganie się wskazanych wyżej należności od pozwanych A. P., M. Z., A. S. i O. K. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Sąd II instancji wskazał również, że przy zawieraniu umowy i ustalaniu jej treści nie byli obecni wszyscy najemcy (pozwani). Na spotkaniu, na którym doszło do zawarcia umowy był obecny powód J. R. i pozwany T. K. (1), który dopiero w późniejszym czasie przedstawił umowę każdemu z pozostałych pozwanych do podpisu. Powód o tej umowie wiedział, a przystąpienie powyższych pozwanych do umowy najmu domu miało stanowić dodatkowe zabezpieczenie roszczeń powoda. Jednak nie są zasadne twierdzenia powoda, że pozwani A. P., M. Z., A. S. i O. K. odpowiadali za zobowiązania z tytułu najmu solidarnie z innymi pozwanymi w pełnej wysokości oraz w każdej sytuacji. Prawidłowa wykładnia obu umów prowadzi do wnioski, że pozwani odpowiadali solidarnie za czynsz najmu jedynie w sytuacji, gdy nie zapłacili pozwanemu T. K. (1) opłat z tytułu umowy o opiekę nad ich bliskimi oraz gdyby powód poinformował pozwanych, że istnieją zaległości z tytułu opłat czynszowych. Skoro powód z pozwanym T. K. (1) zredagowali treść umowy najmu, z której wynika, iż czynsz będzie płatny za pośrednictwem pozwanego K., to powód powinien poinformować pozostałe strony umowy najmu o istnieniu zaległości czynszowych.

sprawy, przekonują o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Zdaniem Sądu Okręgowego pomimo, iż powoda należy uznać za stronę przegrywającą spór, to z uwagi na nietypowy charakter sprawy, a także zawiłość i niejednoznaczność postanowień umowy najmu, z której to powód wywodził swoje roszczenia oraz prawo

powoda do weryfikacji prawidłowości wykładni przez Sąd Rejonowy przepisu szczególnego, tj. 371 k.c, należało odstąpić od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego należnymi pozwanym M. Z. i O. K.. W ocenie Sądu Okręgowego, obciążenie powoda kosztami procesu byłoby niesłuszne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zażalenia na postanowienie zawarte w punkcie 2 opisanego wyżej wyroku wnieśli pozwani M. Z. i O. K..

Pozwany M. Z. w swoim zażaleniu zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 102 w zw. z art. 98 § 1 a contrario kpc, przez przyjęcie, iż z uwagi na nietypowy charakter sprawy, zawiłość i niejednoznaczność postanowień umowy najmu oraz prawo powoda do weryfikacji prawidłowości wykładni przez Sąd Rejonowy przepisu szczególnego (art. 371 k.c), należało odstąpić od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego należnymi pozwanemu oraz przyjęcie, że obciążenie powoda kosztami procesu byłoby niesłuszne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Pozwany M. Z. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego M. Z. zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych a także kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Pozwana O. K. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego w kwocie 1.450 zł a także zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Z uzasadnienia zażalenia wynika, iż zdaniem skarżącej sąd II instancji naruszył przepis art. 102 kpc odstępując od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

Powód w odpowiedzi na w/o zażalenia wniósł o odrzucenie zażalenia pozwanej O. K. jako wniesionego 2 dni po terminie, a w przypadku zażalenia pozwanego M. Z. o jego oddalenie. W uzasadnieniu powód powołuje się ną własną trudną sytuację życiową. Pozostałe argumenty dotyczą dokonanej przez sąd II instancji oceny wniesionej przez niego apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenia pozwanych należało uznać za uzasadnione.

Podniesione w obu zażaleniach zarzuty, sprowadzające się w istocie do zarzutu naruszenia przepisu art. 102 kpc, należało uznać za zasadne.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy jaki jest cel uregulowania zawartego w ww. przepisie. Przepis art. 102 kpc stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Nie konkretyzuje on jednak pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, dlatego ich kwalifikacja, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, pozostawiona jest sądowi, a zatem podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, prowadzące do wniosku, że obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu byłoby niesłuszne i niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty związane z samym procesem, jak i

dotyczące sytuacji życiowej oraz stanu majątkowego stron, które podlegają ocenie przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Prowadzi to do wniosku, że przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy obciążenie strony przegrywającej kosztami przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności.

W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie nie występuje sytuacja uzasadniająca odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Za taką sytuację nie można uznać okoliczności przytoczonych przez sąd w uzasadnieniu wyroku. Jak wskazał w uzasadnieniu sąd odwoławczy to powód i pozwany T. K. (1) byli autorami przedmiotowej umowy a pozostali pozwani nie mieli wpływu na jej treść. Oznacza to, że to powód miał wpływ na treść § 4 umowy najmu i to on przewidział szczególny tryb rozliczania się przez pozostałych pozwanych z opłat czynszu. Mieli oni rozliczać się z opłat z pozwanym T. K. (1) a ten pozwany miał finalnie rozliczać się ze wszystkich zebranych opłat z powodem.

Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w/w zapis umowy najmu nie jest ani szczególnie skomplikowany ani też zawiły a przewidziana w umowie procedura rozliczeń jest jasna i zrozumiała. Łączny czynsz najmu miał wynosić 4.000 zł a pozwani mieli wpłacać przypadającą na nich cześć bezpośrednio pozwanemu T. K. (1) a dopiero ten ostatni miał wpłacać cały czynsz powodowi. Wszyscy pozwani, którzy wypowiadali się w sprawie tak właśnie rozumieli zapisy umowy. Podkreślić należy, że powód przed takim sformułowaniem zapisów umowy najmu miał wiedzę na temat wcześniejszych problemów pozwanego T. K. (3) z płatnościami czynszów a mimo to zdecydował się na obdarzenie go zaufaniem.

Skoro to głównie powód miał wpływ na treść umowy najmu to ewentualne skutki prawne wynikające z takiego jak w § 4 umowy rozliczania opłat czynszowych winny być mu znane już w chwili sporządzania umowy a jeżeli mógł mieć co do nich jakiekolwiek wątpliwości to tylko do momentu wydania wyroku przez sąd I instancji, bowiem sąd ten w szczegółowy sposób wyjaśnił w sporządzanym pisemnym uzasadnieniu dlaczego prezentowana przez powoda wykładnia umowy jest błędna. Co za tym idzie, powód nie mógł zatem w apelacji powoływać się na własne subiektywne przekonanie co do zasadności zgłaszanych przez niego roszczeń. Nie mogło to stanowić ewentualnej przesłanki do odstąpienia od obciążenia powoda kosztami przegranego postępowania apelacyjnego.

Z kolei okoliczności związane tylko i wyłącznie z sytuacją zdrowotną i materialną powoda nie wyczerpują znamion wypadku szczególnie uzasadnionego, o którym mowa w art. 102 k.p.c.

Wskazać trzeba na utrwaloną już linię orzeczniczą sądów powszechnych zgodnie, z którą sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie art. 102 kpc - z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego ( tak np. w postanowieniu SN z dnia 8 grudnia 2011 r., IV CZ 111/11).

Jak już wyjaśniono wcześniej żadne inne szczególne okoliczności, które łącznie z sytuacją ekonomiczną powoda dawałyby podstawę do zastosowania przepisu art. 102 kpc w sprawie nie A..

Z tych zasadniczych przyczyn Sąd Okręgowy na mocy art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 1 i 2 k.p.c. i art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego M. Z. kwoty 1.800 zł oraz na rzecz pozwanej O. K. kwoty 1450 zł (w zakresie objętym wnioskiem zażalenia) wraz z z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku do dnia zapłaty.

Wysokość wynagrodzenia pełnomocników, bo to ono składało się na koszty postępowania apelacyjnego, ustalono zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 i §, 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w wysokości 1.800 zł (przy czym w przypadku zażalenia O. K. żądanie dotyczyło częściowego obciążenia tymi kosztami do kwoty 1450 zł).

Na mocy art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. należało również zasądzić od powoda na rzecz pozwanego M. Z. kwotę 325 zł oraz na rzecz pozwanej O. K. w kwocie 220 z tytułu kosztów postępowania zażaleniowego, na którą składała się: opłata od zażalenia w wysokości 100 zł (opłata od wniosków o uzasadnienie wyroku w całości zaliczona na opłaty od zażaleń) oraz wynagrodzenie pełnomocników pozwanych w wysokości 225 zł i 120 zł , obliczone zgodnie z § 2 pkt 2 i 3 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Dodano: 11 czerwca 2025, Opublikował(a): Katarzyna Ziółkowska
Podmiot udostępniający informację: Sąd Rejonowy w Bydgoszczy
Osoba, która wytworzyła informację: Agata Anna Borucka
Data wytworzenia informacji: 15 czerwca 2022